Η προοπτική επαναλειτουργίας του ιστορικού μετρικού σιδηροδρομικού δικτύου της Πελοποννήσου επιστρέφει δυναμικά στη δημόσια συζήτηση, μετά την πρωτοβουλία ιδιωτών να χρηματοδοτήσουν σχετικές μελέτες και τις κυβερνητικές εξαγγελίες για πιλοτικά δρομολόγια. Αρκούν, όμως, οι μελέτες και οι υποσχέσεις για να ακουστεί ξανά το σφύριγμα του τρένου;
Στη σημερινή μας συνέντευξη, ο εκπρόσωπος του ΚΙ.Δ.Ε.ΣΙ.Π., Κωνσταντίνος Μπρούσαλης (φωτ.) αντιμετωπίζει τις πρόσφατες εξελίξεις με συγκρατημένη αισιοδοξία, επισημαίνοντας ότι η εγκατάλειψη των γραμμών, η καταστροφή σταθμών και εξοπλισμού, η έλλειψη προσωπικού και η ανεπαρκής κρατική χρηματοδότηση δεν επιτρέπουν εύκολους πανηγυρισμούς. Παράλληλα, αναδεικνύει την αναπτυξιακή, οικολογική, συγκοινωνιακή και πολιτιστική αξία του πελοποννησιακού σιδηροδρόμου. Το ζητούμενο, όπως υπογραμμίζει, δεν είναι μια αποσπασματική επανεκκίνηση για λόγους εντυπώσεων, αλλά ένα ολοκληρωμένο, ασφαλές και βιώσιμο σχέδιο. Γιατί, προτού επιστρέψει το τρένο στις ράγες, πρέπει πρώτα να διασωθούν οι ίδιες οι ράγες.
Ακολυθεί η συνέντευξη του Κωνσταντίνου Μπρούσαλη, συντονιστή του Κινήματος Διάσωσης – Επαναλειτουργίας Σιδηροδρόμου Πελοποννήσου, σε ειδικό συνεργάτη του «Π.Μ.».
• Κύριε Μπρούσαλη πρόσφατα έγινε γνωστό ότι δυο ιδιώτες επιχειρηματίες ο κ. Αχιλλέας Κωνσταντακόπουλος (Costa Navarino) και o κ. Γιώργος Βερνίκος (επιχειρήσεις θαλάσσιου τουρισμού), αποφάσισαν να χρηματοδοτήσουν κάποιες μελέτες ύψους 400 χιλιάδων ευρώ για την επαναλειτουργία σε κάποια τμήματα του σιδηρόδρομου στην Πελοπόννησο. Βλέπουμε έτσι τελευταία να έχουν αναζωπυρωθεί σχετικές συζητήσεις. Πώς το βλέπετε αυτό;
― Πράγματι μετά από συνεχόμενη έντονη παρότρυνση και της ελβετικής πρεσβείας και προηγούμενες προσπάθειες από το Πολυτεχνείο της Ζυρίχης με επικεφαλής τον κ. Bernd Shcoll με τον οποίο έχουμε κι μείς συνεργαστεί εδώ και μια δεκαετία, υπήρξε αναγγελία για χρηματοδότηση αυτών των μελετών για τη Μεσσηνία και για την Αργολιδοκορινθία. Κατ’ αρχήν πρέπει να πούμε ότι αυτό είναι θετικό κι ενθαρρυντικό αν και θεωρούμε ότι για να είναι ολοκληρωμένες οι μελέτες πρέπει να καλύπτουν το σύνολο της γραμμής Πελοποννήσου. Η ανάληψη αυτής της δράσης από ιδιώτες σηματοδοτεί ένα αναπτυσσόμενο ενδιαφέρον για την προοπτική της μετρικής γραμμής της Πελοποννήσου για την οποία εμείς αγωνιζόμαστε εδώ και πολλά χρόνια. Ταυτόχρονα όμως φαίνεται η απουσία κρατικής χρηματοδότησης από την πλευρά της κυβέρνησης.
• Ο πρώην υπουργός Μεταφορών κ. Κυρανάκης μίλησε όμως τελευταία στην Καλαμάτα για κάποια σχέδια πιλοτικής επαναλειτουργίας κάποιου τμήματος…
― Ναι, ο υπουργός εξήγγειλε κάτι τέτοιο το οποίο πρέπει βέβαια να επαληθευτεί στην πράξη, για να μην αποβεί τελικά μια ακόμα εξαγγελία για καλλιέργεια ελπίδων και προσδοκιών…
• Διακρίνω μια δυσπιστία στα λεγόμενά σας…
― Κοιτάξτε είναι εύλογη η επιφύλαξή μας γιατί εδώ και πολλά χρόνια ενώ ακούγονται κατά διαστήματα εξαγγελίες για την πονεμένη υπόθεση του εγκαταλελειμμένου σιδηροδρόμου Πελοποννήσου, εμείς μέρα με τη μέρα εκείνο που βλέπουμε είναι η συνεχιζόμενη καταστροφή της γραμμής σε διάφορα σημεία, η πυκνή δασοποίηση και εξαφάνισή της σε εκτεταμένα τμήματά της, οι καταστροφές των μνημειωδών διατηρητέων κτηρίων, η λεηλασία του εξοπλισμού της και η απραξία των αρμόδιων φορέων να κάνουν κάτι, έστω για να αποτρέψουν αυτή την καταστροφή. Κι όχι μόνο αυτό, ενώ υπάρχει μεγάλη τσιγγουνιά για διάθεση μικροποσών για τέτοιους σκοπούς προληπτικής προστασίας θα θυμάστε ασφαλώς ότι πέρυσι αποφασίστηκε αβασάνιστα ομόφωνα να χορηγηθούν από το λεγόμενο Πράσινο Ταμείο σκανδαλωδώς στη διοίκηση Στασινού του ΤΕΕ ένα τεράστιο ποσό (γύρω στα 4,5 εκατομμύρια ευρώ) για να μελετηθεί η εξαφάνιση του τραίνου με μετατροπή της μετρικής γραμμής από τα Μέγαρα έως την Καλαμάτα σε ποδηλατόδρομο! Αυτό που τελικά ξεσήκωσε θυελλώδεις αντιδράσεις ακόμα και στο εξωτερικό.
• Ναι αλλά η εξαγγελία του κ. Κυρανάκη δεν δείχνει κάποια αλλαγή κατεύθυνσης;
― Θα σας πω γι’ αυτό αμέσως. Αρχικά πάντως με τα πολλά δημοσιεύματα γύρω από αυτές τις εξαγγελίες σε πολλούς έχει δημιουργηθεί η εντύπωση ότι το συμπαθές τραίνο της μετρικής γραμμής ήδη κυκλοφορεί στις ράγες και διασχίζει αρμονικά το γραφικό πελοποννησιακό τοπίο ανάμεσα στα χωριά μας ή τουλάχιστον, ότι σύντομα θα κυκλοφορήσει ή στην πιο προσγειωμένη ερμηνεία ότι το νερό μπήκε επιτέλους στο αυλάκι για να επανακάμψει σε εύλογο χρόνο. Εμείς όμως μετά την πολυετή ενασχόλησή μας με το ζήτημα βλέπουμε λίγο πιο βασανιστικά τα πράγματα με δεδομένη και τη γενικότερη εφαρμοζόμενη πολιτική που δεν ευνοεί τον σιδηρόδρομο στη χώρα μας σε αντίθεση με τη γενναία κι ασταμάτητη χρηματοδότηση γιγαντιαίων οδικών υποδομών που έχουν θέσει τον σιδηρόδρομο στο περιθώριο παρά τις συνεχείς αναδομήσεις ή συγχωνεύσεις φορέων, τις αλλαγές διοικήσεων και τις μετονομασίες του συστήματος από ΟΣΕ σε «Ελληνικοί Σιδηρόδρομοι» κλπ.
• Ναι αλλά απ’ ό,τι λέει η κυβέρνηση το βάρος έχει πέσει στον κεντρικό άξονα Αθήνας – Θεσσαλονίκης…
― Καμία αντίρρηση στο να αναταχθεί και να λειτουργήσει σωστά αυτό το τμήμα -κορμός του σιδηροδρόμου στη χώρα μας. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να είναι ανύπαρκτος τα τελευταία χρόνια ο σιδηρόδρομος σε άλλους άξονες επειδή δεν δαπανώνται ούτε μικρά σχετικά ποσά για την ανάταξη κι εύρυθμη επαναλειτουργία του ή γιατί το σιδηροδρομικό σύστημα δεν ενισχύεται με το αναγκαίο ανθρώπινο δυναμικό. Κι αυτό που διαπιστώνουμε είναι ότι δεν υπάρχει καμμιά βιασύνη να θεραπευτούν γρήγορα σοβαρά προβλήματα του σιδηροδρόμου στη χώρα μας. Μη μας διαφεύγει ότι όταν έγινε το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών ο ΟΣΕ είχε γύρω στους 640 εργαζόμενους έναντι των 2100 περίπου οργανικών θέσεων που προβλέπονταν. Πέραν επομένως από νέες υποδομές με αξιοποίηση και ευρωπαϊκών πόρων η πραγματική στήριξη της εναλλακτικής οικολογικής σημασίας του σιδηροδρόμου εξαρτάται και από ουσιαστική χρηματοδότηση της εύρυθμης λειτουργίας του.
Για τις αδικαιολόγητα εγκαταλελειμμένες γραμμές θα σας αναφέρω ενδεικτικά το κραυγαλέο παράδειγμα της εθνικής σημασίας γραμμής Θεσσαλονίκης- Αλεξανδρούπολης η οποία εδώ και κάμποσα χρόνια ουσιαστικά είναι εκτός λειτουργίας γιατί δεν αποκαθίσταται σε κάποιο τμήμα που έχει πάθει ζημιά στην περιοχή της Δράμας. Κατά καιρούς με απαράδεκτα σε χρόνους δρομολόγια συνδυαστικά με λεωφορεία κλπ. απλά ευτελίζονται οι μεγάλες δυνατότητες αυτού του στρατηγικού μεταφορικού άξονα στη Μακεδονία και τη Θράκη. Στη δε Πελοπόννησο πέραν από τη μεγάλη δαπάνη που έχει γίνει στο ανενεργό (καταστρεφόμενο πλέον) τμήμα Κόρινθος- Τρίπολη – Καλαμάτα πριν το 2010, υπάρχουν απόλυτα επαναξιοποιήσιμα τμήματα όπως το τμήμα Πατρών -Πύργου που ενώ τα τελευταία χρόνια από τη σημερινή κυβέρνηση, εξαγγέλθηκαν σχέδια επαναλειτουργίας της δεν υπήρξε καμιά συνέχεια. Αντίθετα, με επίκληση διαφόρων προφάσεων εν αμαρτίαις, έχει διακοπεί επ’ αόριστον ακόμα και η λειτουργία του ζωτικής σημασίας για τα Καλάβρυτα τουριστικού οδοντωτού σιδηροδρόμου κι αυτό έχει ξεσηκώσει τους κατοίκους και επαγγελματίες της περιοχής. Παρατηρούμε επομένως ότι δεν υπάρχει καμιά «βιασύνη» να αναταχθεί η πολύπαθη καταστρεφόμενη γραμμή της Πελοποννήσου με μικρή έστω χρηματοδότηση.
• Μήπως είστε υπερβολικός αφού στη βόρεια Πελοπόννησο βρίσκεται σε εξέλιξη το μεγάλο έργο της νέας διπλής ηλεκτροκίνητης γραμμής προς την Πάτρα;
― Δυστυχώς και αυτό το συγχρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση έργο του κεντρικού σιδηροδρομικού άξονα ΠΑΘΕΠ που προβλεπόταν να έχει συνδέσει το λιμάνι της Πάτρας πριν από 15 χρόνια καθυστερεί δραματικά και δεν φαίνεται ότι θα φτάσει σύντομα στην αχαϊκή πρωτεύουσα. Και να μη μιλήσουμε πώς καρκινοβατεί για μια δεκαετία το έργο της σιδηροδρομικής επανασύνδεσης Ισθμού -Λουτρακίου (μόλις 5-6 χιλιομέτρων όλων κι όλων) το οποίο κατασκευάζεται μάλιστα στον προϋπάρχοντα εκεί διάδρομο… Αντίθετα βλέπουμε σπουδή να εγκαταλείπονται δήθεν ως άχρηστα κάποια πολύπλευρα επαναξιοποιήσιμα τμήματα της παλιάς γραμμής όπως στην περιοχή της Κορίνθου κι αλλού. Έτσι παρά τους σχετικά πρόσφατους σχεδιασμούς του ΟΣΕ, πέραν των άλλων αποκόπηκε ο ενιαίος συνεχόμενος παλιός διάδρομος της μετρικός γραμμής από την στρατηγικής σημασίας σύνδεσή της στην Αττική με τη ΒΙΠΕ Ελευσίνας και το Θριάσιο υπονομεύοντας έτσι και την προοπτική της γραμμής στην ανάκτηση εμπορευματικού έργου. Είχαμε δώσει μεγάλη μάχη για αυτό το ζήτημα προσπαθώντας πριν από μερικά χρόνια να κινητοποιήσουμε μεταξύ άλλων και την Περιφερειακή αρχή της Πελοποννήσου να μπει μπροστά…
• Πέραν από τις υποδομές του σιδηροδρόμου πώς βλέπετε την κατάσταση από την ανάληψη της σιδηροδρομικής λειτουργίας από την ιδιωτικοποιημένη Hellenic Trains;
― Μέχρι τώρα δεν έχει ικανοποιήσει με τη λειτουργία της και αμφισβητείται η αποτελεσματικότητά της παρά τη γενναία επιδότηση που προβλέφτηκε, σύμφωνα άλλωστε και με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, για τις επιβατικές μεταφορές. Κάθε τόσο διακόπτει σιδηροδρομικά δρομολόγια και τα υποκαθιστά με λεωφορεία ενώ βρίσκεται σε αντιδικία με τον διαχειριστή της υποδομής (ΟΣΕ) για το ποιος ευθύνεται για την κακοδαιμονία του συστήματος. Ένα σοβαρό πρόβλημα είναι ότι έχει περιέλθει σε αυτήν μονοπωλιακά και η τεχνική βάση συντήρησης του σιδηροδρομικού τροχαίου υλικού της πρώην ΕΕΣΤΥ και δεν κόπτεται φυσικά να εξυπηρετήσει γρήγορα άλλες εταιρίες πιθανόν ανταγωνιστικές στην ίδια. Δεν γνωρίζω αν αληθεύει π.χ. ότι τελευταία απάντησε ότι θα χρειαστεί 5 χρόνια για να αναταχθούν μερικά τραίνα μετρικής γραμμής για λογαριασμό μιας νέας εταιρίας, της πρόσφατα αδειοδοτηθείσας Levante Trains, που ενδιαφέρεται να δραστηριοποιηθεί αρχικά στη γραμμή Κατάκολο – Αρχαία Ολυμπία. Με δεδομένο επίσης το ελάχιστο εναπομείναν τεχνικό δυναμικό του πρώην ΟΣΕ συνδυαστικά με το πεπαλαιωμένο τροχαίο υλικό (πάνω από 20ετία) του μετρικού δικτύου, όπως καταλαβαίνετε τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά χωρίς άμεση γενναία έμπρακτη μεταστροφή υπέρ του πάσχοντος σιδηροδρομικού συστήματος της χώρας.
• Σας βλέπω λοιπόν μάλλον απαισιόδοξο…
― Να σας ειπώ… Εμείς ως ΚΙ.Δ.Ε.ΣΙ.Π. είμαστε οι πρώτοι που θα χαρούμε αν κάτι πράγματι προχωρήσει και γι’ αυτό αγωνιζόμαστε πολλά χρόνια. Για να γίνει όμως αυτό, όπως προαναφέρθηκα, υπάρχουν κάποια προαπαιτούμενα για να επιβεβαιωθεί η θέληση της κυβέρνησης έστω ακόμα και για πιλοτική επαναλειτουργία κάποιου τμήματος. Παρότι λοιπόν πιστεύουμε στην πολύπλευρη αξία του σιδηροδρόμου Πελοποννήσου, η οποία διαρκώς αναγνωρίζεται ευρύτερα, γνωρίζοντας ταυτόχρονα την σκληρή πραγματικότητα δεν πετάμε στα σύννεφα.
• Τι εννοείτε;
― Εννοούμε ότι παραμένει ζητούμενο η έμπρακτη στροφή υπέρ του σιδηροδρόμου στη χώρα μας. Ειδικά για την Πελοπόννησο ζητάμε να επαληθευτεί η κατ’ αρχήν έστω διάθεση προστασίας του ιστορικού μετρικού δικτύου της ως πολύτιμου αναξιοποίητου κεφαλαίου της περιοχής. Πέραν λοιπόν από τις όποιες ευπρόσδεκτες μελέτες, η επανεμφάνιση του τραίνου θα εξαρτηθεί από το αν θα διασωθεί αρχικά σε ανατάξιμη κατάσταση το καταστρεφόμενο αρχιτεκτονικό σύμπλεγμα της γραμμής και των εγκαταστάσεών της. Αν τελικά διατεθούν πόροι για ολοκληρωμένη λειτουργική ανάταξή της π.χ. με επανατοποθέτηση συστημάτων ασφαλών ισόπεδων διασταυρώσεων (ΑΣΙΔ) με το οδικό δίκτυο κλπ. Αυτά είναι προαπαιτούμενα για την εύρυθμη επαναλειτουργία της. Θα εξαρτηθεί επίσης από την κυκλοφορία αξιοπρεπούς τροχαίου υλικού, από την διάθεση προσωπικού για τη λειτουργία, τη συντήρησή του κτλ. Επιπόλαιοι χειρισμοί μόνο για βραχυχρόνιες εντυπώσεις δεν μπορούν να δημιουργήσουν βιώσιμη προοπτική. Εμείς δεν θέλουμε σε καμιά περίπτωση η οποιαδήποτε προσπάθεια να τορπιλιστεί στο ξεκίνημά της, για να δικαιολογηθεί εύκολα η οριστική εγκατάλειψη του εγχειρήματος.
• Υπάρχουν όμως διαθέσιμοι πόροι για όλα αυτά;
― Νομίζω ότι στη χώρα μας έχει αποδειχθεί ότι δεν λείπουν οι πόροι και τα προβλεπόμενα χρηματοδοτικά μέσα. Εκεί που πάσχουμε είναι στη σωστή κατανομή και την ορθολογική διαχείρισή τους.
• Τελικά τι προβλέπετε;
― Η χρηματοδότηση μελετών είναι μεν ένα πρώτο βήμα αλλά έχουμε μακρύ και ανηφορικό αγώνα δρόμου για να ιδούμε κάποτε το τραίνο ξανά στις ράγες της Πελοποννήσου. Εμείς πάντως, χωρίς αυταπάτες συνεχίζουμε αυτόν τον αγώνα υποστηρίζοντας οποιαδήποτε θετική ενέργεια μπορεί να συμβάλει στην ευόδωσή του.
