- Οι ΦΟΔΣΑ προειδοποιούν για χρηματοδοτικά κενά, καθυστερήσεις και χαμένους στόχους στην ανακύκλωση – Το παράδειγμα της Πελοποννήσου και το στοίχημα της κυκλικής οικονομίας
Η διαχείριση των απορριμμάτων εξελίσσεται πλέον σε ένα από τα πιο κρίσιμα πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα της χώρας, με τους εκπροσώπους της αυτοδιοίκησης να εκπέμπουν σαφές μήνυμα ανησυχίας για τις καθυστερήσεις, τα χρηματοδοτικά κενά και τον κίνδυνο η Ελλάδα να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα νέο μεγάλο αδιέξοδο, αντίστοιχο με εκείνα που στο παρελθόν κόστισαν πολιτικά και οικονομικά στη χώρα.
Το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης με τίτλο «Η περιβαλλοντική μετάβαση σε τοπικό επίπεδο: προτεραιότητες, επιλογές και νέες ισορροπίες», που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της Attica Green Expo 2026, η οποία διεξήχθη από τις 27 έως τις 30 Μαΐου στις εγκαταστάσεις του Tae Kwon Do. Η έκθεση και το συνέδριο συγκεντρώνουν φορείς της αυτοδιοίκησης, της κυβέρνησης και της αγοράς, με αντικείμενο την πράσινη μετάβαση, την κυκλική οικονομία και τις υποδομές διαχείρισης αποβλήτων.
Η παρουσία της εκπροσώπου Τύπου της ΝΔ και πρώην υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Αλεξάνδρας Σδούκου, είχε ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, καθώς η ίδια είχε διαχειριστεί κρίσιμες πτυχές της ενεργειακής και περιβαλλοντικής πολιτικής τα προηγούμενα χρόνια. Η συμμετοχή της αποτύπωσε την πρόθεση της κυβέρνησης να υπερασπιστεί την πρόοδο που έχει καταγραφεί στη διαχείριση απορριμμάτων, απέναντι όμως και στις ολοένα αυξανόμενες πιέσεις των δήμων για περισσότερους πόρους και ταχύτερες αποφάσεις.
Η κ. Σδούκου αναγνώρισε ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά των ευρωπαϊκών στόχων στην ανακύκλωση, καθώς κινείται περίπου στο 20%, όταν ο μέσος όρος της ΕΕ αγγίζει το 50%. Ωστόσο υποστήριξε ότι η χώρα έχει αφήσει πίσω την εποχή των παράνομων χωματερών και των ευρωπαϊκών προστίμων, παρουσιάζοντας στοιχεία για την ανάπτυξη των νέων μονάδων επεξεργασίας αποβλήτων. Όπως είπε, από τις τρεις μονάδες που λειτουργούσαν το 2019, σήμερα υπάρχουν 14 σε λειτουργία, 29 υπό κατασκευή και ακόμη 10 σε διαγωνιστική διαδικασία.
Παράλληλα, έκανε λόγο για έναν συνολικό σχεδιασμό ύψους περίπου 600 εκατομμυρίων ευρώ, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης, το τέλος ταφής και τα συστήματα επιστροφής εγγύησης, ώστε να ενισχυθούν οι υποδομές ανακύκλωσης και χωριστής συλλογής αποβλήτων.
Ωστόσο, οι εκπρόσωποι των ΦΟΔΣΑ και της αυτοδιοίκησης περιέγραψαν μια διαφορετική πραγματικότητα, με βασικό σημείο αιχμής την έλλειψη χρηματοδότησης, την καθυστέρηση των προσκλήσεων προς τους δήμους και την αδυναμία υλοποίησης των εθνικών στόχων.
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε ο πρόεδρος του Δικτύου ΦΟΔΣΑ και δήμαρχος Χανίων, Παναγιώτης Σημανδηράκης, ο οποίος υποστήριξε ότι η χώρα συνεχίζει ουσιαστικά να βασίζεται στην ταφή απορριμμάτων, παρά τις εξαγγελίες περί κυκλικής οικονομίας. Προειδοποίησε μάλιστα ότι χωρίς νέο εξοπλισμό, νέα ρεύματα διαλογής και ουσιαστική χρηματοδότηση, οι στόχοι για 10% ταφή και 60% ανακύκλωση έως το 2030 παραμένουν ανέφικτοι.
Αντίστοιχες επιφυλάξεις εξέφρασαν και οι δήμαρχοι Λαρισαίων και Πρέβεζας, Αθανάσιος Μαμάκος και Νίκος Γεωργάκος, οι οποίοι επέμειναν ότι η αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς επιστροφή των ανταποδοτικών τελών ταφής και χωρίς σαφές χρηματοδοτικό πλαίσιο.
Ξεχωριστή βαρύτητα είχε η παρέμβαση του προέδρου του ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου, Γιάννη Σμυρνιώτη, ο οποίος παρουσίασε την Πελοπόννησο ως χαρακτηριστικό παράδειγμα του τι μπορεί να επιτευχθεί όταν υπάρχει πολιτική βούληση, επιμονή και συνεννόηση μεταξύ αυτοδιοίκησης και κεντρικής διοίκησης.
Ο κ. Σμυρνιώτης υπενθύμισε τη δύσκολη περίοδο κατά την οποία η Περιφέρεια βρισκόταν ουσιαστικά χωρίς υποδομές διαχείρισης απορριμμάτων, με κλειστούς ΧΑΔΑ και σοβαρές περιβαλλοντικές πιέσεις, σημειώνοντας ότι σήμερα η εικόνα έχει αλλάξει ριζικά. Όπως τόνισε, η Πελοπόννησος έχει πλέον καταφέρει να μειώσει την ταφή κάτω από το 40%, γεγονός που -όπως είπε- αποδεικνύει ότι οι στόχοι μπορούν να επιτευχθούν όταν υπάρχει σχέδιο και συνέχεια.
Ο ίδιος εξέφρασε την αισιοδοξία ότι η Περιφέρεια Πελοποννήσου μπορεί να εξελιχθεί στην πρώτη περιφέρεια της χώρας που θα μετατρέψει πλήρως τις μονάδες διαχείρισης αποβλήτων σε μονάδες ανακύκλωσης, ενισχύοντας ουσιαστικά το μοντέλο της κυκλικής οικονομίας. Παράλληλα, αποκάλυψε ότι μέσα στις επόμενες ημέρες αναμένεται να εκδοθεί η πρώτη πρόσκληση για τον αναγκαίο εξοπλισμό, προκειμένου να ξεκινήσει η εφαρμογή του ολιστικού σχεδίου χωριστής συλλογής αποβλήτων στην Περιφέρεια.
Η παρέμβασή του θεωρήθηκε από πολλούς ενδεικτική της προσπάθειας που επιχειρούν αρκετές περιφέρειες να προχωρήσουν πιο γρήγορα από τον κεντρικό κρατικό μηχανισμό, σε ένα πεδίο όπου η πίεση της Ευρώπης, οι περιβαλλοντικές απαιτήσεις και η κοινωνική δυσαρέσκεια αυξάνονται διαρκώς.
Και ακριβώς εκεί βρίσκεται ο μεγάλος κίνδυνος για την επόμενη περίοδο: αν η χώρα αποτύχει να πετύχει τους στόχους ανακύκλωσης, να μειώσει δραστικά την ταφή και να ενεργοποιήσει τις αναγκαίες επενδύσεις, τότε η υπόθεση των απορριμμάτων μπορεί να εξελιχθεί σε μια νέα μεγάλη εθνική κρίση με βαρύ οικονομικό και πολιτικό αποτύπωμα.
Δ.Μ.
