Σεμνή, λιτή, απέριττη υπήρξε η εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 9 Αυγούστου 2026 το απόγευμα προς τιμήν του Μεγάλου Δασκάλου της Στεμνιτσιώτικης Αργυροχρυσοχοΐας, Λάμπη Κατσούλη, με πρωτοβουλία των μαθητών του, την ενεργή στήριξη του Πολιτιστικού Συλλόγου Στεμνιτσιωτών «Ο Υψούντας» και του Δήμου Γορτυνίας.
Με την ευκαιρία των αποκαλυπτηρίων της προτομής του μεγάλου χαράκτη της Στεμνίτσας στον προαύλιο χώρο της Σχολής, την οποία φιλοτέχνησε ο διακεκριμένος γλύπτης (και δάσκαλος της Σχολής) Δήμος Τζανάκος, ξαναζωντάνεψε και πάλι ο προαύλιος χώρος και το περικαλλές οικοδόμημα του ιστορικού διδακτηρίου, 50 χρόνια μετά την ίδρυση της εκεί Σχολής Αργυροχρυσοχοΐας και 100 χρόνια από την ανέγερση του κτηρίου.
Εμπεριστατωμένη η αναφορά στον αείμνηστο αριστοτέχνη της αργυροχρυσοχοΐας από τον πρόεδρο του Πολιτιστικού Συλλόγου Στεμνιτσιωτών «Ο Υψούντας», Γιώργο Θ. Μαζαράκο. Κατάθεση ψυχής η ομιλία του Αριστείδη Καρδάση, ενός εκ των πολλών μαθητών του: «Αυτό που φτιάχνεις είναι στραβό» είπε …αλλά μετά από λίγο συνέχισε «σάμπως και τα βουνά δεν είναι στραβά;!»
― Πάντα έτσι προσπαθούσε να μας μάθει και να μας διορθώνει, χωρίς να μας κόβει τα φτερά…
Ακολουθεί η ομιλία του Προέδρου Πολιτιστικού Συλλόγου Στεμνιτσιωτών «Ο ΥΨΟΥΝΤΑΣ» Γιώργου Θ. Μαζαράκου:
Είμαστε γύρω στο 1976 που αν κάποιοι φίλοι αποφάσιζαν να επισκεφτούνε το χωριό μέχρι και τον περασμένο χρόνο, θα διαπίστωναν μια φθίνουσα πορεία που οδηγούσε μοιραία σε μαρασμό και ερήμωση, χωρίς κάποια προοπτική ανάκλησης αυτής της πορείας. Σ’ αυτά, όμως, ήρθε να προστεθεί το στοιχείο μιας έντονης ανθρώπινης παρουσίας που έδωσε στον τόπο, εδώ και μερικούς μήνες, μια καινούρια προοπτική αλλαγής στη φθίνουσα ζωή του.
Ο Χαράλαμπος Κατσούλης, ένας έμπειρος τεχνίτης του χρυσού και του ασημιού, γύρισε μια χειμωνιάτικη μέρα ήσυχα στο χωριό του κουβαλώντας μαζί τα απαραίτητα εργαλεία και μηχανήματα και μια τέχνη κληρονομική, που καλλιέργησε και ο ίδιος για χρόνια. Άνοιξε ένα εργαστήρι, φώναξε παιδιά να μάθουν κοντά του την τέχνη, φόρεσε τους φακούς πάνω απ’ τα γυαλιά του και, σκύβοντας πάνω στα βιβλία του και στα χαράγματα, συνέχισε τη δημιουργική δουλειά του. Ήταν τότε 67 χρονών. Στο χωριό τον φωνάζουνε Λάμπη. Στην Αθήνα, οι σειρές του είναι ονομαστές. Αντίγραφα κωνσταντινάτα, αρχαία νομίσματα απ’ όλους τους ελληνικούς τόπους, κοσμήματα.
Αποφασίζοντας να γυρίσει στα πατρογονικά του, ο Χαράλαμπος Κατσούλης δεν έκανε πράξη ηχηρής αυτοθυσίας προς το έθνος. Όμορφα και αθόρυβα, με μια ανθρωπιά που καλλιεργείται καμιά φορά παράλληλα με την τέχνη, γύρισε να δουλέψει στον τόπο όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε. Η επιστροφή του έφερε μια ελπίδα. Γιατί ούτε οι δρόμοι, ούτε ο ηλεκτροφωτισμός και η τηλεόραση αρκούν για να κρατήσουν τους ανθρώπους στα χωριά. Αντίθετα μάλιστα, συντομεύουν τη φυγή.
Το εργαστήρι όμως του Λάμπη, ο σκυμμένος με αγάπη καλλιτέχνης που σκαλίζει το αρχαίο αρκαδικό νόμισμα στη μήτρα και βοηθάει τα παιδιά να αποκτήσουν κριτήριο και γνώση, αυτό είναι που φέρνει την ποιοτική αλλαγή στη ζωή του χωριού. Συχνά δουλεύουν εκεί για κέφι, ο ξυλουργός, κάποιος φοιτητής, άνθρωποι του χωριού που βρήκαν ξανά κάποιο ενδιαφέρον για να περάσουν τις ελεύθερες ώρες τους. Παρακολουθώντας λίγο τη δουλειά στο εργαστήρι, νοιώθεις πως εδώ συμβαίνει κάτι καταπληκτικό, ότι δηλαδή καλλιεργείται μια βαθύτερη αγωγή –σαν αυτήν ακριβώς που μας λείπει– αυτή που ονομάζουμε συνήθως κουλτούρα, αποφεύγοντας να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα της γλώσσας μας. Αγωγή λοιπόν, καλλιτεχνική και πνευματική, είναι αυτό που καλλιεργείται στο εργαστήρι του Κατσούλη πίσω από τις προθήκες του μικρού μαγαζιού.
Έτσι λοιπόν με την παράδοση στην δημιουργική επεξεργασία των μετάλλων και κυρίως του χρυσού που χρονολογείται από το 1891, σύμφωνα με σχετικές καταγραφές υφιστάμενων οικογενειών της Στεμνίτσας, όπου φαίνονται 40 ονόματα οικογενειών να δηλώνουν το επάγγελμα του Καλατζή ή Γανωματή και άλλα 20 ονόματα οικογενειών να δηλώνουν το επάγγελμα του χρυσοχόου, ήλθε ο Μπάρμπα Λάμπης να εμπνευστεί και να μεταλαμπαδεύσει την τέχνη του στους νέους δίδοντάς τους μια νέα προοπτική για το μέλλον τους, με την ιδέα του να δημιουργηθεί Σχολή Αργυροχρυσοχοΐα στη γενέτειρά του Στεμνίτσα.
Στο εργαστήρι του μπάρμπα Λάμπη αρχικά το 1976 ξεκινούν τη διδασκαλία της τέχνης του αργυροχρυσοχόου σε μια σχολή που τότε ήταν Κέντρο Χειροτεχνίας του ΕΟΜΜΕΧ. Από το 1980 η Σχολή υπάγεται στο Υπουργείο Παιδείας ως Δημόσια Επαγγελματική Σχολή, έπειτα από σημαντικές προσπάθειες των τοπικών φορέων και του Πατριωτικού Συνδέσμου Τρικολώνων του χωριού και τη σημαντική συμβολή του τότε Υφυπουργού Παιδείας και βουλευτή Αρκαδίας Νίκου Καλτεζιώτη.
Η Σχολή πλέον από το 1980 εγκαθίσταται και λειτουργεί μέχρι σήμερα στο ιστορικό αυτό κτίριο του 1926 που βρισκόμαστε, το οποίο παράλληλα κλείνει 100 συνεχή χρόνια λειτουργίας ως διδακτήριο Δημοτικού Σχολείου και στη συνέχεια ως Σχολή Αργυροχρυσοχοΐας. Συνοδοιπόρος του μπάρμπα Λάμπη στο έργο του στη Σχολή είναι ο κουμπάρος του Αριστείδης Βλαχόγιαννης (1913-1995), κορυφαίος και αυτός τεχνίτης στη μεταλλοπλαστική και ειδικά σε εκκλησιαστικά είδη, με τα οποία γίνεται κι αυτός γνωστός στον εκκλησιαστικό χώρο.
Από το 2013, η Σχολή Αργυροχρυσοχοΐας Στεμνίτσας λειτουργεί ως Δημόσιο ΙΕΚ, προσφέροντας στους σπουδαστές εκπαίδευση υψηλού επιπέδου από κορυφαίους καθηγητές και τεχνίτες. Το έργο των μαθητών παρουσιάζεται τακτικά σε εκθέσεις, ενώ στο ενεργητικό της Σχολής περιλαμβάνονται και συμμετοχές σε διάφορους σχολικούς διαγωνισμούς ή σε διαγωνισμούς αργυροχρυσοχοΐας τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, με πολλές διακρίσεις.
Επισημαίνεται εδώ ότι ο Λάμπης Κατσούλης έχει βραβευτεί από την Ακαδημία Αθηνών για το έργο του και ειδικά για μια σειρά αντίγραφων αρχαίων ελληνικών νομισμάτων.
Η σημερινή μέρα είναι σημαντική και ιστορικής σημασίας, διότι οι μαθητές του μπάρμπα Λάμπη Κατσούλη, με δική τους καθαρά πρωτοβουλία, σε ένδειξη σεβασμού και ευγνωμοσύνης στο Μεγάλο τους Δάσκαλο, προέβησαν στην δημιουργία της προτομής του, στο χώρο που εμπνεύστηκε ο ίδιος να είναι ο διαχρονικός του επίγειος παράδεισος, από όπου θα παρακολουθεί και θα αγωνιά για την πρόοδο των επόμενων γενεών στην τέχνη, που υπηρέτησε και αγάπησε για μια ολόκληρη ζωή.
Αξίζουν πολλά συγχαρητήρια στους μαθητές που τιμούν με τον ευγενέστερο αυτό τρόπο το Μεγάλο τους Δάσκαλο και Εμπνευστή στην μετέπειτα επαγγελματική τους πορεία.
Αξίζει τιμή και δόξα στον ευεργέτη και εμπνευστή της Σχολής Αργυροχρυσοχοΐας Στεμνίτσας Λάμπη Κατσούλη.
Σας ευχαριστώ πολύ.
