Η δημόσια παρέμβαση του Κωνσταντίνου Γάτσιου (φωτ.), ομότιμου καθηγητή και πρώην πρύτανη του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, μόνο τυχαία δεν μπορεί να θεωρηθεί. Ο άνθρωπος που εδώ και χρόνια κινείται στον ευρύτερο χώρο της κεντροαριστεράς και συνομιλεί πολιτικά με στελέχη του ΠΑΣΟΚ, επέλεξε μέσα από το «Βήμα της Κυριακής» της 24ης Μαΐου 2026 να χτυπήσει ένα καμπανάκι που δεν αφορά απλώς τη λογιστική του δημόσιου χρέους, αλλά την ίδια τη σταθερότητα της ελληνικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια.
Το άρθρο του με τίτλο «Ας μιλήσουμε λοιπόν για το χρέος, κύριε πρωθυπουργέ» δεν είναι μια αντιπολιτευτική καταγγελία με στενά κομματικά χαρακτηριστικά. Είναι μια προειδοποίηση. Και ίσως γι’ αυτό αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα.
Ο κ. Γάτσιος αμφισβητεί ευθέως το κυβερνητικό αφήγημα περί «ιστορικής επιτυχίας» στη μείωση του ελληνικού χρέους. Υποστηρίζει ότι η εικόνα αυτή είναι μόνο η μισή αλήθεια, καθώς –όπως σημειώνει– η πρόωρη αποπληρωμή δανείων δεν γίνεται επειδή η χώρα παράγει πλούτο ή επειδή διαθέτει ισχυρά πλεονάσματα, αλλά επειδή αντλεί ρευστότητα από τα διαθέσιμα ασφαλιστικών ταμείων, οργανισμών και φορέων της Γενικής Κυβέρνησης μέσω repos.
Με απλά λόγια, το κράτος –κατά τον καθηγητή– αντικαθιστά το εξωτερικό χρέος με εσωτερικό δανεισμό. Δηλαδή μεταφέρει το βάρος από τις αγορές στο ίδιο το δημόσιο σύστημα. Και εδώ ακριβώς εντοπίζει τον μεγάλο κίνδυνο: σήμερα το Δημόσιο χρησιμοποιεί τα αποθεματικά των φορέων για να βελτιώσει την εικόνα του χρέους, αύριο όμως αυτοί οι φορείς μπορεί να χρειαστούν πραγματική ρευστότητα. Τότε το κράτος θα αναγκαστεί να βγει ξανά στις αγορές, πιθανότατα με πολύ ακριβότερο κόστος δανεισμού.
Ουσιαστικά, ο κ. Γάτσιος λέει κάτι εξαιρετικά σοβαρό: η Ελλάδα ίσως αγοράζει πολιτικό χρόνο εις βάρος της μελλοντικής της ασφάλειας.
Η συγκυρία, άλλωστε, δεν θυμίζει πλέον την εποχή του φθηνού χρήματος. Ο πληθωρισμός επιστρέφει, τα επιτόκια ανεβαίνουν, η διεθνής οικονομία τρίζει και η γεωπολιτική αστάθεια μεγαλώνει. Σε αυτό το περιβάλλον, η ύπαρξη ταμειακών διαθεσίμων αποκτά στρατηγικό χαρακτήρα. Κι όμως, σύμφωνα με το άρθρο, το περίφημο cash buffer –το «μαξιλάρι ασφαλείας» που δημιουργήθηκε μετά τα μνημόνια– ουσιαστικά εξαντλείται.
Και εδώ αρχίζει η πολιτική ανάγνωση.
Διότι όταν ένας πανεπιστημιακός με θεσμικό κύρος και διακριτές σχέσεις με τον χώρο του ΠΑΣΟΚ μιλά για αυξημένο μελλοντικό κίνδυνο χρηματοδότησης, το ερώτημα που αιωρείται είναι προφανές: υπάρχει πράγματι τόσο ασφαλές έδαφος όσο παρουσιάζεται;
Ή μήπως η χώρα βαδίζει πάνω σε μια εύθραυστη ισορροπία, η οποία θα μπορούσε να ανατραπεί από μια διεθνή κρίση ή μια απότομη αλλαγή των αγορών;
Κάπου εκεί επανέρχονται και τα πολιτικά φαντάσματα του 2015. Όχι επειδή η σημερινή κατάσταση είναι ίδια. Δεν είναι. Η Ελλάδα δεν βρίσκεται μπροστά σε άμεσο κίνδυνο χρεοκοπίας ούτε σε συνθήκες μνημονιακού πανικού. Όμως η συζήτηση για τη ρευστότητα, το πραγματικό βάθος της οικονομίας και τη βιωσιμότητα του χρέους ξαναμπαίνει στο τραπέζι.
Και μέσα σε αυτό το κλίμα, η επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα αποκτά διαφορετικό συμβολισμό. Όχι πλέον ως ο πολιτικός της σύγκρουσης με την Ευρώπη, αλλά ως πιθανός διαχειριστής μιας νέας περιόδου αβεβαιότητας, εάν το οικονομικό περιβάλλον επιδεινωθεί.
Το ερώτημα «λεφτά υπάρχουν;» επιστρέφει με άλλη μορφή: υπάρχουν πραγματικά διαθέσιμα ή απλώς λογιστικές μετακινήσεις μέσα στο ίδιο κράτος;
Τέλος, ο καθηγητής δεν προβλέπει καταστροφή. Προειδοποιεί όμως ότι οι πανηγυρισμοί μπορεί να αποδειχθούν πρόωροι. Και στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας, οι πρόωροι πανηγυρισμοί συνήθως πληρώνονται ακριβά.
Δ.Μ.
Επισυνάπτεται το άρθρο του Καθηγητή Κων. Γάτσιου:
