Γεώργιος Π. Παπασταματίου: Η Γορτυνία τού Λάδωνα και η Τριποταμιά της (Μπέλεσι)

28 Δεκεμβρίου 2012  /   Χωρίς Σχόλια

Συλλογή στοιχείων για την περιοχή τών παλαιών Δήμων Θελπούσης, Ηραίας, Ελευσίνος, Τροπαίων
Eκδ. ΚOΡΑΛΙ, Αθήνα 2012, σσ. 695

Γράφει ο ΗΛΙΑΣ ΓΙΑΝΝΙΚOΠOΥΛOΣ
Είναι χαρακτηριστικό της περίεργης εποχής μας, ότι οι μεν επαγγελματίες μεγαλόσχημοι ιστορικοί αλληλομισούνται ιδεολογικά και αναλώνονται σε άχρηστες συζητήσεις ή σε ανούσιους θεωρητικούς ανταγωνισμούς, αμιλλώμενοι μάλιστα για το ποιος θα «αποδομήσει» περισσότερο την υπάρχουσα «παραδοσιακή» ιστορία, ώστε να μην μείνει τίποτε όρθιο, ενώ άλλοι μη ιστορικοί με πάθος και φιλοτιμία παράγουν ουσιαστικό ιστορικό έργο. Oι άνθρωποι αυτοί, χωρίς να υπολογίσουν χρόνο και έξοδα, ξημεροβραδιάζονται στις βιβλιοθήκες και στα Αρχεία, ψάχνοντας να βρουν άγνωστα και ανέκδοτα στοιχεία για την ιδιαίτερη πατρίδα τους, ώστε αυτά να γίνουν κατά πρώτο λόγο κτήμα τών συμπατριωτών τους και κατά δεύτερο λόγο όλων τών φιλομαθών αναγνωστών.
Η μεγάλη θυσία τού ελεύθερου χρόνου αυτών των ερασιτεχνών και ο τεράστιος μόχθος που καταβάλλουν για να εντοπίσουν, να συλλέξουν, να διαβάσουν, να αντιγράψουν και να παρουσιάσουν τα στοιχεία τους, δεν έχει κανένα άλλο κίνητρο (ας πούμε κάποιας επαγγελματικής προβολής ή κάποιας ακαδημαϊκής καριέρας), αλλά εμπνέεται μόνο από θερμή αγάπη για τη γνώση και από θερμότερη αγάπη προς τα άγια χώματα τής πατρικής γης. Και αυτή η αγάπη και τα ασθενή θεραπεύει και τα ελλείποντα αναπληροί…
Πολλές φορές από αυτήν εδώ τη φιλόξενη στήλη έχουμε παρουσιάσει τέτοια ιστορικά έργα, φιλότιμων και υπομονετικών ιστοριοδιφών, που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στη μελέτη και προβολή τής τοπικής ιστορίας. Ένας ακόμα αξιέπαινος ερευνητής και συγγραφέας έρχεται να προστεθεί στη χορεία τών εκλεκτών πατριδογράφων τού τόπου μας. Πρόκειται για το συγγραφέα τού παρόντος βιβλίου, που αν και δεν ανήκει στη συντεχνία τών επαγγελματιών ιστορικών (σπούδασε νομικά και σταδιοδρόμησε στη ΔΕΗ), μας έδωσε ένα σοβαρό και εμπεριστατωμένο ιστορικό έργο, ένα «έργο ζωής», δηλ. την ιστορία τής γενέτειράς του και της ευρύτερης περιοχής, δηλ. όλης σχεδόν τής δυτικής Γορτυνίας! Το από 700 περίπου σελίδες έργο του είναι μια αθάνατη πνευματική προσφορά, ένα πνευματικό μνημείο που δεν πρόκειται να το φθείρει ο πανδαμάτορας χρόνος, όσα χρόνια και αν περάσουν!
Το καλαίσθητο και επιμελημένο αυτό βιβλίο τού κ. Παπασταματίου είναι ένας συνδυασμός παραδοσιακής αφηγηματικής ιστορίας και συλλογής πολύτιμου, ανέκδοτου και άγνωστου ιστορικού υλικού. Φαίνεται ότι το κύριο ενδιαφέρον τού συγγραφέα εστράφη στη συλλογή και παρουσίαση πρωτογενούς αρχειακή ύλης, ενώ τα αφηγηματικά στοιχεία χρησιμοποιήθηκαν ως απαραίτητη εισαγωγή ή ως αναλυτικό πλαίσιο, ώστε τα ανακαλυφθέντα από αυτόν νέα στοιχεία να τοποθετηθούν εν τόπω και χρόνω και να συνδυασθούν με τα ιστορικά γεγονότα τής ευρύτερης τοπικά περιοχής, ώστε να μην καταντήσουν άμορφη σωρεία κεράμων και λίθων…
O συγγραφέας, με σημείο αναφοράς πάντοτε το χωριό Τριποταμιά (Μπέλεση) Γορτυνίας, δίνει μιαν ευρύτερη εικόνα όλης τής γορτυνιακής, αρκαδικής, Πελοποννησιακής και ελληνικής ιστορίας, από την προϊστορία μέχρι την εποχή τής Γερμανικής κατοχής (1941)! Ένα τεράστιο χρονικό διάστημα, που ο κ. Παπασταματίου καλύπτει με ζηλευτή συντομία και περιεκτικότητα, αλλά και με εκφραστική ευκολία και αφηγηματική δύναμη.
Αυτή η ταχεία και χρήσιμη εποπτική ματιά στην ιστορία τής ευρύτερης περιοχής της Τριποταμιάς, αλλά και της όλης της Ελλάδας γενικότερα, καταλαμβάνει τα κεφάλαια ΙΙ (Προϊστορικά χρόνια), ΙΙΙ (Ιστορικά χρόνια- Αρχαιότητα), ΙV (Μεσαίωνας και Βυζάντιο), V (Νεότερα χρόνια), VΙ (Ελληνική Επανάσταση-Καποδίστριας), VΙΙ (Oθωνική περίοδος), VΙΙΙ (Βασιλεία Γεωργίου μέχρι 1873) και ΙΧ (από το έτος 1874 μέχρι το 1941), ήτοι από τη σελ. 19 έως τη σελ. 276 τού βιβλίου. O συγγραφέας στα κεφάλαια αυτά δίνει ανάγλυφα την ιστορική εξέλιξη στην Πελοπόννησο, με ιδιαίτερες φυσικά αναφορές στο χωριό Μπέλεσι και στην ευρύτερη περιοχή τών τ. Δήμων Θελπούσης, Ηραίας, Ελευσίνος και Τροπαίων. Εννοείται ότι λεπτομερέστερη είναι η αναφορά του για την Ενετοκρατία και μετά (1685 και εξής), οπότε και τα υπάρχοντα στοιχεία και έγγραφα είναι αφθονώτερα.
O συγγραφέας εκτός από τα γενικά ιστορικά εγχειρίδια, κάνει χρήση και πολλών αρχειακών πηγών, όπως είναι οι βενετικές απογραφές, τα τουρκικά κτηματολόγια, τα Αρχεία Αγωνιστών τής Εθνικής Βιβλιοθήκης, τα Γενικά Αρχεία τού Κράτους, και άλλα. Επίσης, κάνει προσπάθεια να ταυτίσει μερικές αρχαιολογικές τοποθεσίες μνημονευόμενες από τον περιηγητή Παυσανία ή από το «Χρονικό τού Μορέως». Δεν λείπουν βέβαια αναφορές στις προσωπικότητες που ανέδειξε το χωριό και η ευρύτερη περιοχή, όπως και γλωσσολογικές παρατηρήσεις για την ονομασία τού χωριού.
Επίσης εξετάζονται τα πληθυσμιακά δεδομένα, η εκκλησιαστική και δημοτική οργάνωση και αναδιοργάνωση, η εκπαιδευτική εξέλιξη, τα πολιτικά, οι δημαιρεσίες, οι παραχωρήσεις εθνικών γαιών, τα δικαστικά πράγματα, και πολλά άλλα, όλα στηριγμένα σε επίσημα στοιχεία και πίνακες και σε εφημερίδες τής εποχής.
Στο κεφ. Χ του βιβλίου, οι παραπάνω ενδιαφέρουσες πλευρές τής ιστορικής εξέλιξης της πατρίδας μας σε όλους τους τομείς τής ζωής, τώρα εξειδικεύονται για την περιοχή τού τ. Δήμου Θελπούσης και πιο συγκεκριμένα για το χωριό Μπέλεσι. Όλα τα αναγραφόμενα στοιχεία προκύπτουν από επίσημα έγγραφα, κυρίως τα φύλλα τής Εφημερίδας τής Κυβερνήσεως. Εδώ μπορεί να βρει κανείς χιλιάδες ονόματα δασκάλων, ιερέων, αστυνόμων, ειρηνοδικών, στρατευσίμων, ταχυδρομικών, δασικών, και άλλων δημοσίων και δημοτικών υπαλλήλων, δηλ. ένα πραγματικό ονοματικό θ η σ α υ ρ ό, χρήσιμο και για την πληροφόρηση κάθε ενδιαφερόμενου, αλλά και για την υποβοήθηση κάθε γενεαλογικής αναζήτησης.
Στο κεφ. ΧΙ τού βιβλίου οι εν λόγω πληροφορίες και ειδήσεις παντός είδους, ειδικά για τις διάφορες εκφάνσεις τού δημόσιου βίου, όπως αυτές που παραπάνω αναφέραμε, εξειδικεύονται για την περιοχή τού παλαιού Δήμου Ηραίας (σελ. 345-436), ενώ παρόμοια ενδιαφέροντα στοιχεία για την περιοχή τού τ. Δήμου Ελευσίνος (πρωτεύουσα η Κοντοβάζαινα) παρουσιάζονται στο κεφ. ΧΙΙ (σελ. 437-554) και για την περιοχή τού τ. Δήμου Τροπαίων στο τελευταίο κεφάλαιο τού βιβλίου, δηλ. το κεφ. ΧΙΙΙ (σελ. 555- 649).
Από την παραπάνω σύντομη αναφορά στα περιεχόμενα τού βιβλίου προκύπτει ότι όχι μόνο το μικρό και όμορφο γορτυνιακό χωριό Μπέλεσι απέκτησε την ιστορία του, αλλά και ότι η ευρύτερη περιοχή τής δυτικής Γορτυνίας διαθέτει πλούτο στοιχείων που θα φωτίσουν άγνωστες πλευρές τής ιστορικής της εξέλιξης. Επίσης ότι η ίδια περιοχή διαθέτει ήδη ένα θησαυροφυλάκιο ονομάτων, στα οποία οι σημερινοί κάτοικοι μπορούν να αναζητήσουν και να βρούν τους απώτερους ή τους άμεσους προγόνους τους.
Δεν θέλω να κλείσω αυτή τη σύντομη βιβλιοπαρουσίαση, αν δεν αναφερθώ και πάλι στον τεράστιο μ ό χ θ ο που έχει καταβάλει ο συγγραφέας τού βιβλίου για να συλλέξει τα στοιχεία που αυτό περιλαμβάνει. Και μόνο ότι ο κ. Παπασταματίου έχει αποδελτιώσει όλα τα τεύχη τής Εφημερίδας τής Κυβερνήσεως, δηλ. μερικές χιλιάδες σελίδες, είναι αρκετό για να δείξει την εξαιρετική φιλοτιμία του και την απέραντη υπομονή του! Εγώ τουλάχιστον υποκλίνομαι και τον συγχαίρω θερμά.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Παρακαλώ, απαντήστε στο ερώτημα *