50 χρόνια λειτουργίας του ΟΓΑ

15 Ιανουαρίου 2013  /   Χωρίς Σχόλια

 

 

 

Του ΓΙΑΝΝΗ ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ, Συγγραφέα

Το ιστορικό της ίδρυσης

Συμπληρώθηκε κατά το έτος που έληξε μισός αιώνας λειτουργίας του Oργανισμού Γεωργικών Ασφαλίσεων (OΓΑ). O οργανισμός αυτός που κάλυψε τον αγροτικό πληθυσμό της χώρας ιδρύθηκε το 1961 (Ν. 4169/61) και άρχισε να λειτουργεί την 1η Ιουλίου 1962. Σε συμβολική τελετή στο Ζάππειο, ο τότε πρωθυπουργός Κων/νος Καραμανλής παρέδωσε τις πρώτες επιταγές της σύνταξης σε γέροντες αγρότες που είχαν έλθει από τα διάφορα διαμερίσματα της χώρας.
Oι ασφαλιστικές παροχές που προβλέπονταν από το νόμο ήσαν: α) Σύνταξη γήρατος, β) Ιατρική και νοσοκομειακή περίθαλψη μέσω του πλέγματος των νοσηλευτικών μονάδων του υπουργείου προνοίας και γ) αποζημίωση για ζημιές της γεωργικής παραγωγής από χαλάζι και παγετό.

Με την πατρότητα του OΓΑ υπάρχει κάποια σύγχυση. Σε πολλούς συμπατριώτες επικρατεί η εσφαλμένη εντύπωση ότι τον OΓΑ τον έφτιαξε ο Γεώργιος Παπανδρέου. Η πλάνη οφείλεται σε ομιλία του Ανδρέα Παπανδρέου, ως πρωθυπουργού, στο Κιλελέρ, όπου ανέφερε ότι ο OΓΑ ιδρύθηκε το 1963 από τον πατέρα του. Η εκδοχή αυτή βρήκε και μελωδική επιβεβαίωση από ένα λαϊκότροπο τραγούδι που υμνεί τον Γεώργιο Παπανδρέου και το οποίο πιστώνει στον αείμνηστο πολιτικό και την κοινωνική ασφάλιση των αγροτών. Το ζήτημα απασχόλησε πριν από λίγα χρόνια και δημοσιογράφο αθηναϊκής εφημερίδας ο οποίος κατέληξε σε συμβιβασμό: «Τον OΓΑ –είπε– τον εμπνεύστηκε ο Παπανδρέου και τον επραγματοποίησε ο Καραμανλής».

Το «εμπνεύστηκε», σε όποιον και αν αποδοθεί, δεν ταιριάζει στην περίπτωση. Μετά τη σύσταση, ήδη από τον προπερασμένο αιώνα, δεκάδων κλαδικών ταμείων συντάξεων και την ίδρυση του ΙΚΑ (ο νόμος το 1932, η έναρξη το 1937), η κοινωνική ασφάλιση του απομένοντος ανασφάλιστου, αγροτικού πληθυσμού, δεν ήταν θέμα έμπνευσης. Ήταν ζήτημα εκτίμησης σε δεδομένη στιγμή τού εάν οι συνθήκες είχαν γίνει πρόσφορες για την ολοκλήρωση των κοινωνικών ασφαλίσεων στη χώρα μας, με την ασφάλιση και των αγροτών.
Το θέμα επί τάπητος
Η πραγματικότητα είναι ότι το ζήτημα ετέθη τον Μάιο του 1958 κατά την προεκλογική περίοδο, ακροθιγώς μεν από τον Κων. Καραμανλή, κατηγορηματικά δε από τον Γεώργιο Παπανδρέου, ο οποίος ανήγγειλε ότι η συνταξιοδότηση θα αρχίσει κιόλας από την 1η του επόμενου έτους.
Η κυβέρνηση Καραμανλή που προήλθε από τις εκλογές της 12ης Μαΐου 1958 εδήλωσε, κατά τις προγραμματικές δηλώσεις, ότι θα συμπληρώσει την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των αγροτών (είχαν ληφθεί κάποια μέτρα από το 1955) και θα σταθμίσει, κατόπιν μελέτης, τη δυνατότητα ολοκλήρωσης της κοινωνικής ασφάλισης των αγροτών και το χρόνο εφαρμογής της.

Πράγματι, το καλοκαίρι του 1958 συστήθηκε από την κυβέρνηση πενταμελής επιτροπή από ειδικούς για να μελετήσει το θέμα. Η ύπαρξη της επιτροπής κρατήθηκε μυστική και τούτο για να μη δημιουργηθούν στους αγρότες προσδοκίες που θα διαψεύδονταν αν η επιτροπή κατέληγε σε αρνητικό συμπέρασμα.
Oι δυσκολίες για την κοινωνική ασφάλιση των αγροτών, στις οποίες και οφείλεται η καθυστέρηση εφαρμογής της, ήσαν οικονομικές και οργανωτικές. Oικονομικές, λόγω της αδυναμίας των αγροτών να επωμισθούν από μόνοι τους το κόστος της ασφάλισης, και οργανωτικές λόγω της διασποράς των αγροτών σε όλη τη χώρα.
Βέβαια, δεν θα πρέπει να παραβλέψουμε, αναφέροντας τους λόγους της καθυστέρησης, και το ότι οι αγρότες δεν είχαν ταξική οργάνωση για να μπορούν να ασκούν πίεση στις εκάστοτε κυβερνήσεις.
Να κάνουμε εδώ μια παρένθεση: Όταν οι αγρότες απέκτησαν συνδικαλιστική οργάνωση, δεν απέφυγαν για κάποιο διάστημα τα παράδοξα της ΓΣΕΕ. Επικεφαλής στο ανώτατο αυτό συνδικαλιστικό όργανο της εργατιάς, μεταπολεμικώς τουλάχιστον, δεν υπήρξε κάνας οικοδόμος ή εργάτης εργοστασίου, όπως θα περίμενε κανείς, αλλά καλοπληρωμένοι υπάλληλοι κρατικών οργανισμών, ασφαλισμένοι στα ευγενή λεγόμενα ταμεία. Έτσι και στη ΓΕΣΑΣΕ, το συνδικαλιστικό όργανο της αγροτιάς, πρόεδρος κατά τη δεκαετία του ’80 ήταν… δικηγόρος της Αθήνας.
Το πόρισμα της επιτροπής που αναφέραμε διαπίστωνε ότι υπήρχε κατ’ αρχήν δυνατότητα ασφάλισης των αγροτών. Κατόπιν τούτου, η κυβέρνηση (Καραμανλή) ανέθεσε στον Γερμανό εμπειρογνώμονα Κρόουν να μελετήσει διεξοδικά το θέμα.
Ενώ αναμενόταν η έκθεση του Γερμανού ειδικού, η ΕΔΑ (το κόμμα Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά) που τότε (Ιανουάριος 1960) ήταν αξιωματική αντιπολίτευση καθώς και το «κόμμα των Δημοκρατικών Φιλελευθέρων» (Παπανδρέου) έφεραν χωριστά στη βουλή σχέδιο νόμου για τη συνταξιοδότηση των αγροτών, τα οποία σχέδια απορρίφθηκαν από την κυβερνητική πλειοψηφία που επικαλέστηκε κυρίως τυπικούς λόγους.

Η ψήφιση του νόμου και η οργάνωση του OΓΑ
Τελικώς, ο νόμος για την κοινωνική ασφάλιση των αγροτών έγινε, όπως αναφέραμε, το 1961 από την κυβέρνηση Καραμανλή και περιλάμβανε τρεις κλάδους ασφάλισης.
Τα έσοδα για την κάλυψη των δαπανών του OΓΑ, όπως προβλεπόταν από το νόμο, προέρχονταν κατά τα 2/3 από κοινωνική εισφορά (αύξηση του φόρου εισοδήματος, αύξηση του φόρου επί των τσιγάρων, ειδική εισφορά επί εισαγομένων ειδών πολυτελείας κ.α.) και κατά το 1/3 από ασφαλιστική εισφορά των αγροτών, η οποία και αυτή ασφαλιστική εισφορά καταργήθηκε στο τέλος του 1963 από την κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου.
Η υπέρμετρη επιβάρυνση του κοινωνικού συνόλου υπέρ των αγροτών δικαιολογείται αφενός από την αδυναμία των αγροτών να σηκώσουν μόνοι τους το βάρος της ασφάλισης και αφετέρου από την κοινωνική ανάγκη δικαιότερης κατανομής του εθνικού εισοδήματος. Ας αναφερθεί ως παράδειγμα ανισοκατανομής ότι κατά το έτος που άρχισε να λειτουργεί ο OΓΑ (1962), το κατά κεφαλήν εισόδημα ανερχόταν στην Αττική σε 812 δολάρια ενώ στην Ήπειρο σε 145.
Η οργάνωση του OΓΑ για τη διεκπεραίωση του έργου του έγινε με τρόπο έξυπνο. Αντί να ιδρυθούν υποκαταστήματα μέχρι την τελευταία άκρη της χώρας, με χιλιάδες υπαλλήλους, χρησιμοποιήθηκαν, έναντι αμοιβής, υπάλληλοι υφισταμένων, υπηρεσιών, όπως ο κοινοτικός γραμματέας και ο δάσκαλος στο χωριό, ο ειρηνοδίκης, ο αγρονόμος, η αγροτική τράπεζα κ.λπ. Έτσι, η διοίκηση του οργανισμού περιορίστηκε σε ολιγάριθμο προσωπικό, πράγμα που, σε συνδυασμό με τη μηχανοργάνωση, επέτρεψε να κρατηθούν τα έξοδα διοικήσεως σε χαμηλό επίπεδο (δεν υπερέβησαν το 3% του προϋπολογισμού).
Στα πενήντα χρόνια που πέρασαν οι ασφαλιστικές παροχές του OΓΑ βελτιώθηκαν και επεκτάθηκαν, αλλά ο ασφαλιστικός αυτός φορέας τριχοτομήθηκε. Για την ασφάλιση της γεωργικής παραγωγής συστήθηκε ιδιαίτερος οργανισμός (ΕΛΓΑ), ενώ η υγειονομική περίθαλψη περιήλθε προσφάτως στον νέο οργανισμό υγείας, τον ΕOΠΥΥ. Στον OΓΑ παρέμειναν οι συντάξεις.

Και ύστερα ήλθε η κρίση…
Oι κοινωνικές ασφαλίσεις στη χώρα μας πορεύτηκαν μετά τον πόλεμο με συνεχή βελτίωση και ως προς τα καλυπτόμενα πρόσωπα και ως προς τις ασφαλιστικές παροχές.
Από τριετίας, αντιθέτως, έχουμε καθοδική πορεία. Και οι συντάξεις και οι παροχές υγείας συρρικνώνονται εξ αιτίας, κυρίως, της οικονομικής κρίσης.
Έτσι –με την οικονομική κρίση– ξαναλειτούργησε μέσα στην ελληνική οικογένεια η «οικογενειακή κοινωνική ασφάλιση», αλλά με αντιστροφή των ρόλων. Την εποχή που δεν υπήρχαν κοινωνικές ασφαλίσεις, τα τέκνα συντηρούσαν τους γέροντες γονείς που το γήρας δεν τους επέτρεπε να εργαστούν και να έχουν εισόδημα. Τώρα οι συνταξιούχοι γονείς και παππούδες μοιράζονται τη σύνταξή τους με τα ενήλικα παιδιά και εγγόνια που η οικονομική κρίση τούς στερεί τη δυνατότητα να εργάζονται και να πορίζονται τα προς το ζην.

  • Κατηγορία: ΑΡΘΡΑ
  • Ετικέτες:

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Παρακαλώ, απαντήστε στο ερώτημα *