Εγκαινιάστηκε το Μνημείο των 603 Αρκάδων αξιωματικών και οπλιτών που συνυπέγραψαν με το αίμα τους το Έπος του ’40

27 Απριλίου 2018  /   Χωρίς Σχόλια

• Δεσπόζει στη ΒΔ πλευρά του Στρατοπέδου του 11ου ΣΠ

Με την παρουσία του Αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Στρατού Αντιστράτηγου Αλκιβιάδη Στεφανή, εκπροσώπων των τοπικών και στρατιωτικών αρχών και πλήθος κόσμου εγκαινιάστηκε χθες (26/4) το Μνημείο Πεσόντων Αρκάδων κατά τις Επιχειρήσεις 1940 – 1941, που θεμελιώθηκε το 2004, σε ένδειξη μνήμης και τιμής των εξακοσίων τριών (603) Αξιωματικών και Οπλιτών, με πρωτοβουλία του αρχιτέκτονα καθηγητή της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Αργύρη Πετρονώτη, ο οποίος ανέλαβε τη μελέτη και την επίβλεψη του έργου, που αγέρωχα δεσπόζει στη ΒΔ πλευρά του Στρατοπέδου του 11ου Συντάγματος Πεζικού, απέναντι από τις φυλακές της Τρίπολης και τον Αϊ – Θανάση, γνωστό τόπο εκτελέσεων εκατοντάδων αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης.

Ομιλία Αργύρη Πετρονώτη (Αρχιτέκτονα του έργου) στα πρώτα εγκαίνια Μνημείου Πεσόντων Αρκάδων 1940 – 1941 στην Τρίπολη

Εν πρώτοις τιμούμε τη μνήμη της πατριώτισσάς μας Κάντως. Αυτή είναι που εμπνεύστηκε τη δημιουργία Μνημείου των Πεσόντων Αρκάδων το ’40 και άρχισε την καταγραφή τους ξεκινώντας με τους εξ αυτών Τριπολίτες. Η ίδια χορήγησε την δαπάνη κατασκευής του.

Πρώτες ευχαριστίες οφείλονται:
1ον) στη Διεύθυνση Υποδομής του Γενικού Επιτελείου Στρατού για την παραχώρηση αδείας να τοποθετηθεί το Μνημείο εντός του στρατοπέδου του 11ου Συντάγματος, εγκρίνοντας και τα αρχιτεκτονικά σχέδιά του και
2ον) στο Ταμείο Εθνικής Αμύνης που συμφώνησε με τον αρχιτέκτονα, ο ίδιος να αναλάβει την δι’ αυτεπιστασίας του κατασκευήν του έργου.
Όμως, η εύστοχη επιλογή αυτού του τόπου ανέγερσης του Μνημείου, μετά από επίμονη έρευνα στην πόλη και τα πέριξ, οφείλεται στην αρχιτέκτονα Δέσποινα Σταμπουλόγλου – Φρέντζου, η δε άκρως επιμελημένη κατασκευή του στον έμπειρο Πολιτικό Μηχανικό Κωνσταντίνο Φρέντζο, αρχιμηχανικό, δέκα τώρα και πλέον χρόνια.
Της κατασκευής είχε προηγηθεί εν συνόλω μια δεκαετία έρευνας, καταγραφής και τεκμηρίωσης των Πεσόντων. Η έρευνα αυτή οφείλει πολλά στην αγαστή και αφιλοκερδή συνεργασία με τον Γεώργιο Ζαχαρόπουλο. Οι δύο ερευνητές υπήρξαν τυχεροί γιατί, χάρη στην προθυμία των διευθυντών του Στρατολογικού Γραφείου Τριπόλεως, εκτός ενός, άνοιξαν τα αρχεία για την εκ των ων ουκ άνευ τεκμηρίωση των νεκρών του πολέμου.
Ο καθηγητής γλύπτης Θεόδωρος Βασιλόπουλος τεχνούργησε τον ευδόκιμο νεκρικό λέοντα και έδωσε την τελική μορφή στις πινακίδες Πεσόντων και άλλων επιγραφών, έχοντας κατασκευάσει και συνθέσει 94.000 μήτρες των ψηφίων τους.
Πρωτομάστορας των λίθινων μελών ο μαστορο – Νικόλας Καλλέγιας, δουλεύοντας σαν παλιός μάστορας υποδειγματικά με καλέμι και σφυρί, δεξί χέρι του αρχιμηχανικού, επινοητής λύσεων, δεν έλειψε μια μέρα όλα τα χρόνια της κατασκευής.
Πολύτιμος συνεργάτης ο αρχισιδηρουργός μαστρο-Σπύρος Καλντής, μετέβαλε τη γραμμική απεικόνιση του Ταξιάρχη Μιχαήλ στο θύρωμα της κρύπτης σε σιδερένιο έργο τέχνης.
Ο Ηλεκτρολόγος – Μηχανικός Βασίλειος Κουριάμπαλης υπήρξε ο φωτοδότης μας. Ο εκ Χιονιάδων αγιογράφος Κώστας Σκούρτης τοιχογράφησε τους προστάτες των τριών όπλων με κυρίαρχη μορφή μεταξύ των την Αγία Σκέπη Παναγία.
Τον ιστορικό χάρτη Αλβανίας, όπως και αυτόν της Αρκαδίας εξεπόνησε ο ταγματάρχης Γεώργιος Πραχαλιάς μαζί με άλλους συναδέλφους του της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού gratis υπέρ του Μνημείου. Προγραμματίζονται χάρτες και των πολεμικών μετώπων Μακεδονίας & Κρήτης.

Το προκείμενο έργο είναι διφυές, ήτοι Μνημείο και Αρχιτεκτόνημα. Πρωτίστως Μνημείο τιμής στους Πεσόντες.
Είναι αφιερωμένο στο σύνολό τους. Έχει όμως και ατομικά χαρακτηριστικά καθενός: 6 βιογραφικά στοιχεία συνοδευόμενα με την πολεμική τους παρουσία: Κατ’ αρχήν έτος και τόπος γέννησης (προς δόξαν της γενέτειράς τους) και εν συνεχεία μονάδα στην οποία πολέμησαν και με ποιον βαθμό, εντέλει μνεία χρόνου και τόπο θανάτου. Το τελευταίο είναι κύριο χαρακτηριστικό και καταγράφεται με ακρίβεια, ώστε με τη βοήθεια του ιστορικού χάρτη της Αλβανίας να ανιχνεύεται ο τόπος της θανής τους. Το μνημείο τέλος εμπλουτίζεται με τον οφειλόμενο φόρο τμής στις Ελληνίδες μανάδες, ήτοι κοσμείται με το μητρώνυμο κάθε πεσόντος. Έτσι ο αρχιτέκτων είναι ικανοποιημένος από το έργο του ως μνημείο.

Τώρα το αρχιτεκτόνημα: Πρόκειται για σύνθεση ελληνικής διαχρονικής ταφικής αρχιτεκτονικής. Ο πολυπληθής αριθμός των Πεσόντων οδήγησε αυτόματα σε πολυάνδριον, έτσι το Μνημείο προσέλαβε κυριαρχικά το σχήμα αρχαϊκού τύμβου. Ο κορυφαίος νεκρικός λέων ακολούθησε υστεροκλασσικά πρότυπα, συγκεκριμένα τον λέοντα της Χαιρωνείας. Το κοίλο εσωτερικό εκ κατασκευής δημιούργησε κρύπτη τρίκογχης κάτοψης προσόμοιας προς παλαιοχριστιανικό μαρτύριον, ήτοι τόπο μαρτύρων: οι δύο πλάγιες κόγχες αφιερώθηκαν στους προστάτες των δύο όπλων του Αγίου Γεωργίου του Στρατού, και στον Άγιον Νικόλαο του Ναυτικού, η δε κεντρική κόγχη στους δύο ουράνιους Αρχαγγέλους, Μιχαήλ & Γαβριήλ, που δορυφορούν την κυρίαρχη μορφή της Αγίας Σκέπης Παναγίας της 28ης Οκτωβρίου. Συμπληρωματικά και ηθελημένα η είσοδος του μνημείου μιμήθηκε είσοδο μηκηναϊκού τάφου.

Ο αρχιτέκτων δεν προσμένει να δρέψει δάφνες επαίνων, αλλά προτιμάει την αντικειμενική κριτική των συναδέλφων του αρχιτεκτόνων και των ιστορικών της τέχνης, ακόμα και με αρνητικούς αστερίσκους.
Πολλοί συνέβαλλαν με δραστικά εύστοχες παρατηρήσεις. Μερικοί πρόσφεραν και από το περιορισμένο βαλάντιό τους.
Άλλοι με τεχνικές και άλλες συμβολές & προσφορές.
Όμως οι Τριπολίτες…; 20 ολόκληρα χρόνια; Εν πάση περιπτώσει τώρα βοηθούν! Κάλλιο αργά παρά ποτέ. Τους ευχαριστούμε.
Δραστήρια υπήρξε η συμβολή, μόνη φωτεινή εξαίρεση, του τότε Βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ, Κώστα Ζαχαριά, με τις ενέργιές του σε αθηναϊκές αρχές.
Ο χρόνος δεν επιτρέπει να αναφέρω τα ονόματα του πλήθους των συμβαλλόντων. Ωστόσο, θα μου επιτρέψετε 2 αναφορές.
α) Κάτι το έκτακτο και απρόσμενο: ο Ηπειρώτης Απόστολος Μπρέντας μετέφερε τρεις λίθους για το Μνημείο από τα βουνά της Αλβανίας. Αυτούς τους αφιερώνουμε στους ματωμένους τόπους Μάλι – Σπατ και Λέκλη και στο μυθικό ύψωμα 731.
β) Θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθεί το ότι η εργασία γραφείου αυτών των χρόνων πέρασε κυριολεκτικά από τα χέρια της Σαμιώτισσας συμβίας του αρχιτέκτονα Αναστασίας – Ουρανίας Ρούσσου, πέρα από τη θερμουργό συμπαράσταση.
Και τώρα έγινε κάτι σαν θαύμα. Και τώρα «Λίθον ον απεδοκίμασαν οι οικοδομούντες ούτος εγεννήθη εις κεφαλήν γωνίας». Μη Τριπολίτες ανακάλυψαν ένα κόσμημα της πόλης τους. Πρωτίστως ο φίλτατος, κάποτε συνάδελφος σε γιαπί, Μέραρχος υποστράτηγος Γεώργιος Μπουζάκης, από την Κρήτη, ως από μηχανής Θεός και οι συνεργάτες του, ιδίως ο εντεταλμένος Επιτελάρχης Συνταγματάρχης, ακάματος Γεώργιος Καπερώνης, από το Άργος, επέδειξαν θαυμαστή και αποτελεσματική δραστηριότητα, με λιτά μέσα προχώρησαν σε βελτιώσεις του Μνημείου και εξωραϊσμό του περιβάλλοντος χώρου, δραστηριοποίησαν δε και τις τοπικές αρχές.
Με πρωτοβουλία του Μεράρχου γίνεται η σημερινή εκδήλωση μνήμης. Εκδήλωση που τιμά με την παρουσία του ο αρχηγός του Επιτελείου Στρατού Αντιστράτηγος Αλκιβιάδης Στεφανής, τον οποίο τόσο θαυμάσαμε αυτές τις μέρες στο Ανατολικό Αιγαίο. Μάρτυρες δε της Εποποιΐας του ’40 προσκλήθηκαν οι σεβάσμιοι πατριώτες μας πολεμιστές του μετώπου, Ηλίας Αγγελόπουλος, Νικόλαος Καλοδήμος, Ιωάννης Τσούκας & Αριστείδης Σαραντόπουλος.
Ευχαριστούμε δε και όλους εσάς που ήρθατε να τιμήσουμε όλοι μαζί τους Πεσόντες πατριώτες.
Τελειώνοντας γίνεται έκκληση ιδίως στους απογόνους των συντελεστών δημιουργίας του προκείμενου έργου και τους συγγενείς των Πεσσόντων, αλλά και σε όλους όσοι ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν στην ίδρυση Ομίλου αποπεράτωσης, συντήρησης και διαφύλαξης του Μνημείου.
Βρισκόμαστε δε στην ευχάριστη θέση να σας αναγγείλουμε ότι το καταστατικό αυτής της συσσωμάτωσης εκπονείται ήδη από τον Ταγματάρχη Γεώργιο Πραχαλιά.
Πριν τελειώσω τον λόγο μου σας διαβάζω δεκαπεντασύλλαβους στίχους του αγαπητού συνεργάτη του έργου Σπύρου Καλντή, στίχους εμπνευσμένους από τη θυσία πατεράδων και αδελφών μας και αφιερωμένους σ’ αυτούς και στο Μνημείο τους.
Αργύρης Πετρονώτης
μαστρ’ Αργύρης
Γιδάς, 20.00’
Τρίτη 17.04.2018
& Τρίτη 24.04.2018

ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΟ
1940 – 1941
Αδελφέ μου σε πεθύμησα
Θέλω να σ’ ανταμώσω.
Αδελφέ αν με πεθύμησες
και θες να μ’ ανταμώσεις

Να πάρεις δίπλα τα βουνά,
δίπλα τα κοροβούνια
να βγεις στης Αλβανίας τα βουνά
στου Τεπελενιού τα μέρη

Ψάξε να βρεις το μνήμα μου
και αν ίσως το γνωρίσεις
κάνε τα νύχια σου τσαπιά
και τις παλάμες φτιάρια

Ρίξε το χώμα απ’ τη μια
τις πέτρες απ’ την άλλη
Την έρμη τη μαντία μου
τράβα τη παρά κάτω

Αν είμαι άσπρος και όμορφος
σκύψε και φίλησέ με·
αν είμαι μαύρος και άσχημος
σκύψε και σκεπασέ με.
Σύρε αδερφέ στον τόπο μας
και στα δικά μας μέρη
χτίσε μνημείο δυνατό
να αντέχει στους Αιώνες

Να μην μας το ετρομάζουνε
οι καιροί και οι κακές οι μπόρες
Και με μολύβι άσβεστο
γράψε τα ονόματά μας.

Να μένουνε άστρο λαμπερό
για την ελευτεριά μας.
ΚΑΛΔΗΣ ΣΠΥΡΟΣ

* Τελειώνοντας, εκφράζω και πάλι την ευγνωμοσύνη μου στο Μέραρχο από την Κρήτη, που μου έδωσε τόση ικανοποίηση τώρα στα γεράματά μου. Α.Π.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Παρακαλώ, απαντήστε στο ερώτημα *